Nachfolgend möchten wir die sechste Manuskript-Reihe von Seyed Reza Panahi, mit dem Namen „Im Verlauf eines Blicks“ veröffentlichen. Seyed Reza Panahi ist ein iranischer Schriftsteller, der bereits vor seiner Migration viele Jahre im Iran schriftstellerisch tätig war und mehrere Bücher veröffentlicht hat. Die Migration nach Deutschland schlug ein neues Kapitel in seinem Schreiben auf – ein Kapitel, in dem Erfahrungen von Migration, Identität, Fremdsein und Zugehörigkeit zunehmend in den Mittelpunkt rücken. Er schreibt über Erfahrungen, die im Dazwischen zweier Sprachen, zweier Kulturen und zweier Welten oft unausgesprochen bleiben.
Es folgen jeweils das persische Original und dann eine deutsche Übersetzung.
Viel Spaß beim Lesen und dem Sammeln von Eindrücken!
قلیمِ آشنایی
Ein Klima der Vertrautheit
بعضی مرزها شاید فقط روی نقشه باشند ولی بعضی دیگر در درون‌مان ساخته می‌شوند. منظورم همان مرزهایی است که بدون هیچ دیواری آدم‌ها را از هم جدا می‌کند.
Manche Grenzen existieren vielleicht nur auf der Landkarte, andere hingegen entstehen in unserem Inneren. Ich meine jene unsichtbaren Grenzen, die Menschen voneinander trennen, ohne dass es dafür eine einzige Mauer braucht.
مثلاً نگاه پر از اخمی که یک مهاجر را بیگانه می‌بیند و یا پوزخندی که یک غریبه برای ندانستن فرهنگ و زبان مملکت جدید با آن روبهرو می‌شود.
Zum Beispiel ein misstrauischer Blick, der einen Menschen mit Migrationsgeschichte als Fremden wahrnimmt, oder ein spöttisches Lächeln, dem ein Neuankömmling begegnet, weil er die Sprache und Kultur seines neuen Landes noch nicht kennt.
گاهی در حین صحبت با یک آلمانی زبان، ذهنم چنان حس خستگی می‌کند که ناخواسته مرزها را پشت سر می‌گذارد و همان لحظه بر‌می‌گردد به زبان مادری و در میان واژه‌های آلمانی، سر‌و‌کله کلمات فارسی پیدا می‌شود.
Manchmal, während ich mit einem deutschsprachigen Menschen spreche, wird mein Kopf so müde, dass er unbewusst alle Grenzen überschreitet und im selben Moment in meine Muttersprache zurückkehrt. Zwischen den deutschen Wörtern tauchen plötzlich persische Begriffe auf.
اصلاً مدتی پس از مهاجرت، آدم دیگر نمی‌داند که آیا واقعاً دلتنگ کشورش شده و باید از مرزها بگذرد و به وطنش سری بزند و یا دلتنگ نسخه جوان‌تر خودش است که دیگر هیچ وقت برنمی‌گردد.
Nach einiger Zeit der Migration weiß man oft selbst nicht mehr, ob man wirklich seine Heimat vermisst und eine Grenze überwinden möchte, um zurückzukehren – oder ob man eigentlich die jüngere Version seiner selbst vermisst, die nie wieder zurückkommen wird.
در هر حال مرزبندی نه فقط در میان سرزمین‌ها که بین مردم هم مرسوم است.
Letztlich gibt es Grenzen nicht nur zwischen Ländern, sondern auch zwischen Menschen.
یکی از درس‌های مهاجرت برایم این بود که بعضی مرزها را نمی‌توان با بلیط هواپیما یا گذرنامه پشت سر گذاشت. بعضی مرزها فقط وقتی از بین می‌روند که به جای ترس و قضاوت، راهی برای شناختن و شنیدن یکدیگر باز کنیم.
Eine der wichtigsten Lektionen, die mir die Migration beigebracht hat, ist, dass sich manche Grenzen nicht mit einem Flugticket oder einem Reisepass überwinden lassen. Manche Grenzen verschwinden erst dann, wenn wir anstelle von Angst und Vorurteilen einen Raum schaffen, in dem wir einander kennenlernen und wirklich zuhören können.
-Reza Panahi
فراتر از مرزها
Über Grenzen hinaus
چگونه فرهنگ، انسان‌ها را به هم نزدیک می‌کند؟
Wie Kultur Menschen einander näherbringt?
مرزها همیشه خطی روی نقشه نیستند. گاهی میان زبان‌ها، فرهنگ‌ها و تجربه‌های متفاوت شکل می‌گیرند. فاصله‌های نادیدنی که می‌تواند انسان‌ها را از هم دور کند.
Grenzen sind nicht immer Linien auf einer Landkarte. Manchmal entstehen sie zwischen Sprachen, Kulturen und unterschiedlichen Lebenserfahrungen – unsichtbare Distanzen, die Menschen voneinander trennen können.
لنترن از آغاز تلاش کرده فضایی ایجاد کند که در آن انسان‌ها فراتر از تفاوت‌های زبانی و فرهنگی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؛ جایی که غذا، هنر و فعالیت‌های فرهنگی فرصتی برای دیدار و آشنایی باشند.
Von Anfang an hat Lantern versucht, einen Raum zu schaffen, in dem Menschen über sprachliche und kulturelle Unterschiede hinweg miteinander in Kontakt kommen können – einen Ort, an dem Essen, Kunst und kulturelle Aktivitäten Möglichkeiten für Begegnung und gegenseitiges Kennenlernen eröffnen.
آغاز یک مسیر با یک سفره مشترک
Ein gemeinsamer Tisch als Anfang eines Weges
یکی از نخستین تجربه‌های لنترن با آشپزی برای کمپ پناهجویان در Suhl آغاز شد. تجربه‌ای ساده که نشان داد یک سفره می‌تواند چیزی فراتر از مکانی برای غذا خوردن باشد؛ جایی که انسان‌ها کنار هم می‌نشینند. با یکدیگر آشنا می‌شوند و نخستین ارتباط‌ها شکل می‌گیرد.
Eine der ersten Erfahrungen von Lantern begann mit dem gemeinsamen Kochen für eine Geflüchtetenunterkunft in Suhl. Eine einfache Erfahrung, die zeigte, dass ein gemeinsamer Tisch weit mehr sein kann als nur ein Ort zum Essen: ein Ort, an dem Menschen zusammensitzen, einander kennenlernen und erste Verbindungen entstehen.
این مسیر در سال‌های بعد با دورهمی‌ها، کارگاه‌ها و برنامه‌های فرهنگی و هنری ادامه یافت. چنین تجربه‌هایی فرصتی ایجاد می‌کند تا انسان‌ها یکدیگر را نه از دریچه کلیشه‌ها و پیش‌داوری‌ها بلکه از نزدیک و در یک تجربه مشترک ببینند.
In den folgenden Jahren wurde dieser Weg mit Begegnungen, Workshops sowie kulturellen und künstlerischen Angeboten fortgesetzt. Solche Erfahrungen geben Menschen die Möglichkeit, einander nicht durch die Brille von Klischees und Vorurteilen zu betrachten, sondern sich persönlich zu begegnen und gemeinsame Erfahrungen zu machen.
شاید دشوارترین مرزها همان‌هایی باشند که روی هیچ نقشه‌ای دیده نمی‌شوند: ترس از دیگری، پیش‌داوری و فاصله‌های اجتماعی. روبهرو شدن و تجربه کردن می‌تواند این مرزها را کم‌رنگ کند؛ نه با حذف تفاوت‌ها بلکه با پذیرفتن آن‌ها و کشف آنچه می‌تواند میان ما مشترک باشد.
Vielleicht sind die schwierigsten Grenzen gerade jene, die auf keiner Landkarte zu sehen sind: die Angst vor dem Anderen, Vorurteile und soziale Distanz. Begegnungen und gemeinsame Erfahrungen können diese Grenzen durchlässiger werden lassen – nicht indem Unterschiede verschwinden, sondern indem wir sie annehmen und entdecken, was uns miteinander verbinden kann.
فراتر از تفاوت‌ها
Über Unterschiede hinaus
برای لنترن، تفاوت‌ها مانع ارتباط نیستند؛ بخشی از تنوع جامعه‌اند. هدف لزوماً از میان برداشتن همه مرزها نیست بلکه ساختن فضاهایی است که امکان عبور از آن‌ها را فراهم می‌کند. گاهی با هنر گاهی با یک گفت‌وگو و گاهی به سادگیِ با هم نشستن سر یک سفره.
Für Lantern sind Unterschiede kein Hindernis für Begegnung, sondern Teil der Vielfalt unserer Gesellschaft. Es geht nicht unbedingt darum, alle Grenzen aufzulösen, sondern Räume zu schaffen, die es ermöglichen, sie zu überwinden – manchmal durch Kunst, manchmal durch ein Gespräch und manchmal ganz einfach dadurch, dass Menschen gemeinsam an einem Tisch sitzen.
هر دیدار کوچک می‌تواند آغاز چنین تغییری باشد. لحظه‌ای که فاصله کم‌تر می‌شود؛ یک تصور قدیمی جای خود را به تجربه‌ای واقعی می‌دهد و دو جهان که شاید پیش از آن از هم دور به نظر می‌رسیدند؛ به هم نزدیک‌تر شوند.
Jede noch so kleine Begegnung kann der Anfang einer solchen Veränderung sein: ein Moment, in dem die Distanz kleiner wird, eine alte Vorstellung einer wirklichen Erfahrung weicht und zwei Welten, die zuvor weit voneinander entfernt schienen, einander näherkommen.
زیرا گاهی آن سوی یک مرز، نه یک غریبه بلکه انسانی ایستاده که هنوز فرصت شناختنش را پیدا نکرده‌ایم.
Denn manchmal steht auf der anderen Seite einer Grenze kein Fremder, sondern ein Mensch, den wir bisher nur noch nicht kennenlernen konnten.
-Reza Panahi
جغرافیای جان
Die Geografie der Seele
مرز همیشه خطی میان دو مملکت نیست. گاهی از خاک عبور می‌کنیم اما از مرز زبان و احساس بیگانگی نه و البته گاهی هم احساس تعلق فقط در خاطرات جا می‌ماند.
Eine Grenze ist nicht immer eine Linie zwischen zwei Ländern. Manchmal überschreiten wir zwar die Grenze eines Landes, nicht aber die Grenzen der Sprache und des Fremdseins. Und manchmal bleibt das Gefühl der Zugehörigkeit allein in unseren Erinnerungen zurück.
بعضی وقت‌ها انسانی با پیشینه‌ای دیگر، اندیشه‌ای متفاوت و آدابی ناآشنا به زندگی آدم می‌آید و مرزهای میان گذشته و حال را درهم می‌شکند. چنان‌که در مواجهه با حضور او می‌شود خود را از نو کشف کرد.
به‌راستی چطور ممکن است غریبه‌ای با محبتی به‌ظاهر ساده چنین روشنایی و نشاطی در جان آدم پدید بیاورد تا راهی تازه به سوی رشد و بالیدن بسازد؟
Manchmal tritt ein Mensch mit einer anderen Herkunft, einer anderen Denkweise und unvertrauten Gewohnheiten in unser Leben und lässt die Grenzen zwischen Vergangenheit und Gegenwart zerbrechen. In seiner Gegenwart kann es geschehen, dass wir uns selbst ganz neu entdecken.
Wie ist es nur möglich, dass ein Mensch, der uns zunächst fremd ist, mit einer scheinbar so einfachen Geste der Zuneigung ein solches Licht und eine solche Lebendigkeit in uns entfachen und uns einen neuen Weg des Wachsens und der Entfaltung eröffnen kann?
شکستن مرزهای بیگانگی گاهی می‌تواند برای لحظاتی از یادمان ببرد که چقدر از خانه و دیارمان دور افتاده‌ایم و غریبه‌ای آشنا می‌تواند شاید به ما این حس را بدهد که دوباره به خانه برگشته‌ایم. به میان مردم‌مان و به آغوش آب و خاکی که روزگاری از آن جا مانده بودیم.
Manchmal vermag das Überwinden der Grenzen des Fremdseins uns für einen Augenblick vergessen zu lassen, wie weit wir uns von unserer Heimat entfernt haben. Und vielleicht ist es gerade ein vertraut gewordener Fremder, der uns das Gefühl schenkt, wieder nach Hause zurückgekehrt zu sein – zurück zu unseren Menschen, in die Geborgenheit jener Erde, die wir einst hinter uns lassen mussten.
چه زیباست که در گوشه‌وکنار این دنیای کبود، هنوز انسان‌هایی هستند که می‌دانند چگونه حس زندگی را در پیچ‌وخم‌های جهان جاری کنند.
شاید بزرگ‌ترین عبور از مرز همین باشد: دیدن انسان‌ها پیش از دیدن تفاوت‌های‌شان. چرا که در نهایت آنچه آدمی بیش از هر چیز به آن نیاز دارد؛ آدمیت است.
Wie schön ist es, dass es an den verschiedensten Orten dieser blauen Welt noch immer Menschen gibt, die wissen, wie sie das Gefühl des Lebendigseins durch die verschlungenen Wege dieser Welt fließen lassen können.
Vielleicht besteht das größte Überschreiten einer Grenze genau darin: den Menschen zu sehen, bevor man seine Unterschiede wahrnimmt. Denn letztlich ist es vor allem eines, was der Mensch mehr als alles andere braucht: Menschlichkeit.
-Reza Panahi
