Nachfolgend möchten wir die vierte Manuskript-Reihe von Reza Panahi, die sich mit dem Thema der „Stimme“ auseinandersetzt, veröffentlichen. Reza Panahi ist ein Autor mit iranischem Migrationshintergrund.
Es folgen jeweils das persische Original und dann eine deutsche Übersetzung.
Viel Spaß beim Lesen und dem Sammeln von Eindrücken!
صدای خاموشان
Die Stimmen der Verstummten
گاهی صدا داری اما انگار نداری.
Manchmal hat man eine Stimme und doch ist es, als hätte man keine.
ضعف زبان، گلوی کلمات را میفشارد و حقیقتِ مقصود آنگونه که هست به گوش دیگری نمیرسد.
Die Grenzen der Sprache schnüren den Worten die Kehle zu, und die Wahrheit dessen, was man sagen möchte, erreicht den anderen nicht so, wie sie gemeint ist.
آنگاه محکوم میشوی به چیزی که نبودهای به بیادبی به نادانی یا حتی به حماقت.
Dann wird man für etwas gehalten, das man nie war: für unhöflich, unwissend oder gar töricht.
وقتی کلمات از رساندن بارِ معنا باز میمانند؛ صدا نیز در نیمهٔ راه گم میشود.
Wenn Worte die Last ihrer Bedeutung nicht mehr tragen können, verliert sich auch die Stimme auf halbem Weg.
شاید زبان، دیواری نامرئی باشد؛ دیواری که واژهها را از معنا جدا میکند.
Vielleicht ist Sprache manchmal eine unsichtbare Mauer, die die Wörter von ihrer Bedeutung trennt.
گاهی صدا به مقصد میرسد اما در راه تغییر چهره میدهد و به جای چیزی که بوده چیز دیگری شنیده میشود.
Manchmal erreicht die Stimme ihr Ziel, doch unterwegs verändert sie ihr Gesicht, und statt dessen, was gesagt werden wollte, wird etwas anderes gehört.
گاهی نیز صدا از ترسِ خطا پیش از تولد خاموش میشود.
Manchmal verstummt eine Stimme aus Angst vor Fehlern, noch bevor sie geboren wird.
و گاهی صدا نگاهی میشود که از چشم فرو میچکد؛ نگاهی که بُرندهتر از هر تیغی تا ژرفای وجود آدم مینشیند.
Und manchmal wird eine Stimme zu einem Blick, der aus den Augen tropft; ein Blick, schärfer als jede Klinge, der sich bis tief in das Innerste eines Menschen senkt.
— Reza Panahi
صدای خاطره
Der Klang der Erinnerung
در میانه یک گپوگفت معمولی با دوست آلمانیام ناگهان کلمهای فارسی از دهانش بیرون افتاد. نه کامل و بینقص بلکه با همان لغزش شیرینی که نشان میداد این واژه به خانه اصلیاش تعلق ندارد. با این همه چیزی در درونم روشن شد. گویی صدایی از هزاران کیلومتر دورتر راهش را پیدا کرده و به من رسیده بود.
Mitten in einem ganz gewöhnlichen Gespräch mit meinem deutschen Freund fiel plötzlich ein persisches Wort aus seinem Mund. Nicht vollkommen und fehlerfrei, sondern mit jener liebenswerten kleinen Unsicherheit, die verriet, dass dieses Wort nicht aus seiner eigenen Heimat stammte. Und doch ging in mir etwas auf. Es war, als hätte eine Stimme aus Tausenden von Kilometern Entfernung ihren Weg zu mir gefunden.
ما معمولاً صداهایی را میشنویم که شبیه خاطراتمان هستند؛ خودمان در لهجهای آشنا یا در فرهنگی که در گذشته جا مانده و دیگر تکرار نخواهد شد. شاید از جغرافیای سرزمینمان دور شده باشیم اما نوای آن روزها را با خود آوردهایم؛ صداهایی که در گوشهای از جانمان خانه کردهاند و با نخستین نشانه دوباره بیدار میشوند.
Meistens hören wir Stimmen, die unseren Erinnerungen ähneln; Stimmen, in denen wir uns selbst wiedererkennen, in einem vertrauten Akzent oder in einer Kultur, die in der Vergangenheit zurückgeblieben ist und sich nicht wiederholen wird. Vielleicht sind wir der Geografie unserer Heimat weit entfernt, doch die Klänge jener Tage haben wir mitgenommen. Stimmen, die sich irgendwo tief in uns eingenistet haben und beim kleinsten Zeichen wieder erwachen.
وقتی کسی از سرزمینی دیگر با شوق و کنجکاوی، واژهای از زبان مادریام را بر زبان میآورد شعفی عمیق در رگهایم میدود. لذت شنیدن این صداها در غربت، گرمایی شادیبخش در جان آدم مینشاند.
Wenn jemand aus einem anderen Land mit Freude und Neugier ein Wort aus meiner Muttersprache ausspricht, durchströmt mich eine tiefe Freude. Solche Stimmen in der Fremde zu hören, schenkt der Seele eine Wärme, die glücklich macht.
گاهی همین همدلیهای کوچک، فاصله میان دو دنیا را کوتاه میکنند؛ میان آنچه پشت سر گذاشتهایم و آنچه اکنون در آن زندگی میکنیم.
Manchmal verkürzen gerade diese kleinen Gesten des Mitgefühls die Entfernung zwischen zwei Welten; zwischen dem, was wir zurückgelassen haben, und dem, worin wir heute leben.
گاهی در میان جملههای زبان جدید، واژهای را جابهجا میگویم یا قاعدهای را ناهماهنگ به کار میبرم و غریبهای آشنا با لبخندی پرمهر اصلاحم میکند. با او به اشتباهم میخندم و همین خنده فاصلهمان را کوتاهتر میکند؛ انگار غریبگیمان چند قدم عقبتر مینشیند.
Manchmal vertausche ich mitten in einem Satz in der neuen Sprache ein Wort oder wende eine Regel nicht ganz richtig an, und ein vertrauter Fremder korrigiert mich mit einem warmen Lächeln. Ich lache mit ihm über meinen Fehler, und dieses gemeinsame Lachen verkürzt die Entfernung zwischen uns; als würde unsere Fremdheit ein paar Schritte zurückweichen.
آنچه در من در آن لحظه جا میگیرد نه فقط یادگیری درست یک واژه یا جمله بلکه صدایی است که دمی حس غربت را از دوشم برمیدارد؛ صدایی که زبان را نه به اجبار که با لذت در ذهن و جانم مینشاند.
Was in diesem Augenblick in mir bleibt, ist nicht nur das richtige Lernen eines Wortes oder eines Satzes. Es ist eine Stimme, die mir für einen Moment das Gefühl der Fremde von den Schultern nimmt; eine Stimme, die Sprache nicht durch Zwang, sondern durch Freude in meinem Denken und in meiner Seele verankert.
— Reza Panahi
صدای مهاجرت
Die Stimme der Migration
۱. قبل از اینکه به لنترن بیای چه تصویری از مهاجران و آلمانیها داشتی؟
1. Welches Bild hatten Sie von Einwanderern und Deutschen, bevor Sie zu Lantern kamen?
تصورم از مهاجرین بیشتر براساس چیزهایی بود که از رسانهها و صحبتهای دیگران شنیده بودم. فکر میکردم مهاجران به کمک زیادی نیاز دارند و شاید تفاوتهای فرهنگی باعث فاصله بین مردم شده است.
Meine Vorstellungen von Migrantinnen basierten vor allem auf dem, was ich in den Medien gesehen oder von anderen Menschen gehört hatte. Ich dachte, dass viele Migrantinnen viel Unterstützung brauchen und dass kulturelle Unterschiede oft Abstand zwischen Menschen schaffen.
اما وقتی توی لنترن با مهاجرین بیشتری آشنا شدم؛ دیدم هر کسی تواناییها و تجربههای خودشو داره. خیلیهاشون برای یادگیری زبان و ادغام بهتر با جامعه آلمان واقعاً تلاش میکنند.
Als ich bei Lantern jedoch mehr Migrant*innen kennenlernte, wurde mir klar, dass jede Person ihre eigenen Fähigkeiten und Erfahrungen mitbringt. Viele von ihnen bemühen sich sehr, die Sprache zu lernen und ihren Platz in der deutschen Gesellschaft zu finden.
توی لنترن، نگاهم به فرهنگ آلمان عمیقتر شد. فهمیدم که نظم، احترام به قوانین، وقتشناسی و مسئولیتپذیری بخش مهمی از فرهنگشونه و فهمیدم ارتباط مستقیم با آدمها باعث میشه پیشداوریها کمتر و فرهنگها بهتر درک بشند.
Durch Lantern habe ich die deutsche Kultur besser kennengelernt. Ich habe verstanden, dass Ordnung, Respekt vor Regeln, Pünktlichkeit und Verantwortungsbewusstsein wichtige Bestandteile dieser Kultur sind. Vor allem habe ich gelernt, dass direkter Kontakt mit Menschen Vorurteile abbaut und das gegenseitige Verständnis stärkt.
۲. اولین باری که احساس کردی لنترن میتونه واقعاً بین آدمها صدا باشه کی بود؟
2. Wann hatten Sie zum ersten Mal das Gefühl, dass Lantern wirklich eine Stimme unter den Menschen sein könnte?
وقتی دیدم آدمها با فرهنگها، زبانها و تجربههای مختلف کنار هم نشستند با هم صحبت میکنند و حتی به هم کمک میکنند.
Als ich gesehen habe, wie Menschen mit unterschiedlichen Kulturen, Sprachen und Erfahrungen zusammensitzen, miteinander sprechen und sich gegenseitig unterstützen.
اونجا فهمیدم که یه گفتوگو و یه لبخند میتونه فاصلهها رو کمتر کنه.
In diesem Moment wurde mir bewusst, dass schon ein Gespräch oder sogar ein Lächeln ausreichen kann, um Distanzen zu überwinden.
۳. به نظرت چه چیزهایی باعث میشه آدمها با وجود تفاوتهای فرهنگی بتونند به صدای هم گوش بدند؟
3. Was, glauben Sie, ermöglicht es Menschen, einander trotz kultureller Unterschiede zuzuhören?
فکر کنم مهمترین چیز احترام گذاشتن به حریم افراد و گوش دادن به حرفهای اونها است.
Ich denke, das Wichtigste ist, die Grenzen anderer Menschen zu respektieren und ihnen aufmerksam zuzuhören.
وقتی به جای قضاوت کردن همدیگر رو درک کنیم تفاوتهای فرهنگی دیگه مانع نیستند.
Wenn wir versuchen, einander zu verstehen, statt vorschnell zu urteilen, werden kulturelle Unterschiede nicht zu Hindernissen.
۴. به نظرت توی این مسیر بیشتر به دیگران چیزهایی یاد دادی یا این که ازشون یاد گرفتی؟
4. Glaubst du, dass du anderen auf diesem Weg mehr beigebracht hast oder dass du mehr von ihnen gelernt hast?
فکر کنم بیشتر یاد گرفتم و فهمیدم انسانها با وجود تفاوتهای زیادی که با هم دارند اما نیازها و احساساتشون مشترکه.
Ich glaube, ich habe vor allem viel gelernt. Mir wurde bewusst, dass Menschen trotz vieler Unterschiede ähnliche Bedürfnisse und Gefühle haben.
صبر و همدلی خیلی میتونه اثرگذار باشه. البته خوشحالم که گاهی وقتها دیگران توانستند از تجربیاتم استفاده کنند.
Geduld und Mitgefühl können viel bewirken. Gleichzeitig freue ich mich, wenn andere gelegentlich auch etwas aus meinen Erfahrungen mitnehmen konnten.
۵. اگر بخوای «صدا» رو نه به عنوان یه واژه بلکه یه تجربهٔ انسانی توصیف کنی چه تصویری به ذهنت میاد؟
5. Wenn Sie „Stimme“ nicht als Wort, sondern als menschliche Erfahrung beschreiben würden, welches Bild käme Ihnen in den Sinn?
برای من صدا یعنی لحظهای که انسانی احساس میکنه شنیده شده.
Für mich ist eine Stimme der Moment, in dem ein Mensch spürt, dass er gehört wird.
صدا یعنی کلمهای که به دل دیگری راه پیدا میکنه؛ سکوتی که با فهمیدن شکسته میشه و احساسی که دیگه تنها در درون آدم زندانی نمیشه.
Sie ist ein Wort, das das Herz eines anderen erreicht, eine Stille, die durch Verstehen durchbrochen wird, und ein Gefühl, das nicht länger im Inneren eingeschlossen bleibt.
صدا یه پل نامرئی بین دو انسانه که با شنیدن شروع میشه.
Eine Stimme ist eine unsichtbare Brücke zwischen zwei Menschen, die mit dem Zuhören beginnt.
۶. وقتی لنترن برنامهای داره و برای کمک میری؛ چه چیزهایی میبینی که شاید افرادی که توی اون فضا نیستند نتونند ببینند؟
6. Wenn Lantern einen Plan hat und du ihm zu Hilfe gehst, was siehst du, was Menschen, die sich nicht in diesem Bereich befinden, möglicherweise nicht sehen?
چیزهایی که پشت آدمها مخفیاند رو میتونم ببینم؛ مثل تلاش، نگرانی، امید و حتی شجاعت.
Ich kann Dinge sehen, die hinter den Menschen verborgen bleiben: ihre Anstrengungen, ihre Sorgen, ihre Hoffnungen und sogar ihren Mut.
کسانی که تازه وارد کشور دیگهای میشند شاید فقط به عنوان یک مهاجر دیده بشند اما ما میتونیم اونها رو به عنوان انسانهایی با داستانها و آرزوهای شخصیشون ببینیم.
Menschen, die neu in ein anderes Land kommen, werden oft nur als Migrant*innen wahrgenommen. Wir haben jedoch die Möglichkeit, sie als Menschen mit eigenen Geschichten, Erfahrungen und Träumen kennenzulernen.
۷. به نظرت چه چیزی باعث میشه یه نفر که هیچ ارتباطی با مهاجرین نداره بخواد قدم اول رو برای نزدیک شدن بهشون برداره؟
7. Was bewegt Ihrer Meinung nach jemanden, der keinerlei Verbindung zu Einwanderern hat, dazu, den ersten Schritt auf sie zuzugehen?
گاهی فقط یه آشنایی ساده کافیه.
Manchmal reicht schon eine einzige Begegnung.
به نظرم اولین قدم از گفتوگو، کنجکاوی و حتی همدلی شروع میشه.
Meiner Meinung nach beginnt der erste Schritt mit einem Gespräch, mit Neugier und mit der Bereitschaft, sich auf andere einzulassen.
وقتی آدمها فرصت پیدا میکنند تا یه مهاجر رو از نزدیک بشناسند؛ متوجه میشند که او هم مثل خودشون آرزوها، نگرانیها و امیدهایی داره.
Wenn Menschen die Gelegenheit bekommen, eine Migrantin oder einen Migranten persönlich kennenzulernen, erkennen sie, dass diese Person dieselben Hoffnungen, Sorgen und Wünsche hat wie sie selbst.
اون لحظه دیگه مهاجر بودن یا نبودنش مهم نیست. مهم اینه که با یه انسان روبهرو هستند.
In diesem Moment spielt es keine Rolle mehr, ob jemand Migrant*in ist oder nicht. Entscheidend ist, dass man einem Menschen begegnet.
به نظرم همین شناخت، ترس و فاصله رو از بین میبره و زمینه دوستی و اعتماد رو ایجاد میکنه.
Genau dieses Kennenlernen kann Ängste und Distanz abbauen und den Weg für Vertrauen und Freundschaft öffnen.
۸. برات پیش اومده که یه تفاوت فرهنگی در ابتدا برات فاصله ایجاد کنه ولی بعداً همون به نقطه قوت توی ارتباطت تبدیل شه؟
8. Ist es Ihnen schon einmal passiert, dass ein kultureller Unterschied zunächst Distanz zwischen Ihnen geschaffen hat, sich später aber als Stärke in Ihrer Beziehung erwiesen hat?
بله؛ خیلی وقتها تفاوتهای فرهنگی در ابتدا باعث سوءتفاهم شده.
Ja, das ist mir schon oft passiert. Kulturelle Unterschiede haben anfangs manchmal zu Missverständnissen geführt.
ولی وقتی راجع به دلیل رفتارها و رسوممون با هم حرف زدیم همون تفاوتها تبدیل به یه فرصت برای یادگیری و نزدیک شدن شد.
Doch sobald wir über die Hintergründe unserer Gewohnheiten, Verhaltensweisen und Traditionen gesprochen haben, wurden genau diese Unterschiede zu einer Chance, voneinander zu lernen und einander näherzukommen.
۹. اگه لنترن یه «صدا» باشه؛ فکر میکنی میتونه آدمها رو از کجا به کجا برسونه؟
9. Wenn eine Laterne eine „Stimme“ wäre, wohin könnte sie Ihrer Meinung nach Menschen von einem Ort zum anderen bringen?
به نظرم میتونه یه پل بشه تا آدمها رو از ترسها و ناشناختهها به سمت شناخت، اعتماد و حتی دوستی برسونه.
Meiner Meinung nach kann Lantern eine Brücke sein, die Menschen von Ängsten und dem Unbekannten zu Verständnis, Vertrauen und sogar Freundschaft führt.
این صدا فقط بین دو فرهنگ نیست بلکه بین قلبهای انسانهاست.
Diese Stimme verbindet nicht nur verschiedene Kulturen, sondern auch die Herzen von Menschen.
و میتونه جامعهای بسازه که همه در اون احساس تعلق کنند.
Sie kann dazu beitragen, eine Gemeinschaft zu schaffen, in der sich alle zugehörig und willkommen fühlen.
مصاحبهشونده
Interviewpartnerin: Zahra
تدوین و ویرایش
Redaktion und Bearbeitung:
Reza Panahi
صدایی میان دو خانه
Eine Stimme zwischen zwei Zuhause
وقتی بعد از مهاجرت از من میپرسیدند: «جا افتادی؟»
باید چه میگفتم؟
واقعاً جا افتاده بودم؟
Als man mich nach meiner Auswanderung fragte: „Hast du dich eingelebt?“
Was hätte ich sagen sollen?
Hatte ich mich wirklich eingelebt?
من جایم را هم از دست دادم. با آن که ریشههایم هنوز سالم بودند ولی دیگر جایی نداشتم. نه در خانه قبلی بودم و نه هنوز در خانه جدید.
میان این دو، درگیر نوعی بیهویتی شدم. انگار نامم را میدانستم اما دیگر نمیدانستم کجای جهان ایستادهام؟!
Ich hatte auch meinen Platz verloren. Obwohl meine Wurzeln noch fest verankert waren, hatte ich keinen Ort mehr, an dem ich wirklich hingehörte. Ich war weder noch in meinem alten Zuhause, noch war ich schon im neuen angekommen.
Zwischen diesen beiden Welten geriet ich in eine Art Identitätslosigkeit. Es war, als wüsste ich noch meinen Namen, aber nicht mehr, wo auf dieser Welt ich eigentlich stand.
صدای تفاوتها آنقدر بلند بود که دیگر صدای خودم را هم نمیشنیدم. ناآشنایی با همه چیز. از در و دیوار گرفته تا زبان و عادتها و رسوم و شیوه فکر کردن و حتی شوخیها. همه عاملی میشدند تا بیشتر در خودم فرو بروم.
Die Stimmen der Unterschiede waren so laut, dass ich schließlich auch meine eigene Stimme nicht mehr hörte. Alles war fremd. Die Türen und Wände, die Sprache, die Gewohnheiten und Bräuche, die Art zu denken und sogar die Art, Witze zu machen. Alles trug dazu bei, dass ich mich immer weiter in mich selbst zurückzog.
به شوخیها نمیخندیدم که خندهام نابهجا نباشد. حرف نمیزدم مبادا کلمهای غریبه به نظر بیاید.
گاهی حتی ساعتها میگذشت و از من صدایی درنمیآمد. انگار حتی پیش از حرف زدن با خودم باید مطمئن میشدم که حق گفتنش را دارم.
Ich lachte nicht über die Witze, damit mein Lachen nicht unangebracht wirkte. Ich sprach nicht, aus Angst, dass ein Wort von mir fremd klingen könnte.
Manchmal vergingen sogar Stunden, ohne dass ein Laut von mir zu hören war. Es war, als müsste ich mich selbst schon vor jedem Wort davon überzeugen, dass ich überhaupt das Recht hatte, es auszusprechen.
بعضی وقتها صدای آدم آنقدر گم میشود که یادش میرود چه کسی بوده؟ از کجا آمده و چگونه سر از اینجا درآورده است؟!
Manchmal geht die eigene Stimme so sehr verloren, dass man vergisst, wer man einmal war, woher man kam und wie man überhaupt hierher geraten ist.
شاید مهاجرت پیش از آن که پیدا کردن یک خانه تازه باشد؛ تلاش برای پیدا کردن دوباره صدای خویشتن است.
Vielleicht bedeutet Auswanderung, noch bevor man ein neues Zuhause findet, vor allem den Versuch, die eigene Stimme wiederzufinden.
شاید بهتر باشد مدتی در میان این همه صدای ناآشنا گم شوی تا یک روز از میان هیاهوی جهان، صدای خودت را دوباره بشنوی.
همان صدایی که مدتها خیال میکردی چنان خاموش است که دیگر بیدار نمیشود.
Vielleicht muss man sich eine Zeit lang inmitten all dieser fremden Stimmen verlieren, um eines Tages aus dem Lärm der Welt die eigene Stimme wiederzuhören.
Jene Stimme, von der man so lange geglaubt hatte, sie sei so tief verstummt, dass sie nie wieder erwachen würde…
— Reza Panahi
